Advertisement

Astabil Multivibratör (Kare Dalga Üreteçi)

  • Twitter
  • Facebook
  • Google+
  • Pinterest
  • Linkedin

555 Zamanlayıcı, IC olarak gerçekleştirilmiş, yaygın olarak çok yönlü bir şekilde kullanılan bir devredir. İçinde 23 transistör, 2 diyot, ve 16 direnç vardır. Toplam 8 bacaklı olup tek chip üzerine monte edilmiştir. 556 entegresi ise iki tane 555 entegresinin birleştirilmiş halidir ve 14 bacaklıdır. 555 entegresinin devre şeması ve bacak bağlantıları Şekil 7.1’ de görülmektedir.

 

tim37

 

555 entegresi, iki temel işletim moduna sahiptir; Astable ( kararsız multivibrator- kare dalga üreteci) ve monostable (Tek kararlı) modlar.

Monostable mod’da,  cihaz, one-shot (tek-vuruşlu, mono flop- Tek kararlı devre) olarak çalışır.  Basit olarak tek-adımlı işlem olarak işletilebilir. Yani dışarıdan bir uyarma gelmediği müddetçe çıkış işareti kararlı konum seviyesinde bekler. Tipik uygulamaları; zamanlayıcılar, darbe detektörleri ve dokunmatik anahtarlardır.

555, astable veya serbest-modda’ da çalıştırılabilir. Bu modda, cihaz bir osilatör olarak çalışır (Kare dalga osilatörü). Yani çıkış işareti kararlı bir seviyede durmaz devemlı olarak kendiliğinden 0 ve 1 seviyelerine değişir.  Bilinen uygulamalar; LED, lamba flaşörleri, darbe üreteci, mantık kilitleyiciler, ve tone üretecidir. Burada tartışılan uygulamalar, daha çok mantık devrelerle ilgili olarak kullanılan uygulamaların sadece bir kaçıdır.

Astabil Multivibratör (Kare dalga üreteci) devresinin 555 Entegresi ile gerçekleştirilmesi:

 

555 entegresi ile kare dalga üretmek için birçok devre vardır. Bunlardan en çok bilinen ve kullanılanı  Şekil 7.2’de görülmektedir. Bu devrede kare dalga çıkış işaretinin lojik1 ve lojik 0 süreleri ve periyodu kullanılan komponentlere bağlı olarak değişmektedir.

sss

 

Bu devrenin çıkış işaretinin,

 

Frekansı ;

fa

Periyodu;

faas

Lojik 1 ve Lojik 0 süreleri;

fsafsf

 

Geçerlilik oranı (Duty Cycle);

dyut

 

Formulleriyle hesaplanır. Formüllerden de anlaşılacağı gibi; MΩ mertebesinde direnç ve μF mertebesinde kondansatör seçimi hz mertebesinde frekans oluşturur. Yine kΩ mertebesinde direnç ve μF mertebesinde kondansatör seçimi khz mertebesinde frekans oluşturur.

Ayrıca, R1 ve R2 arasındaki ilişkinin lojik1 ve lojik0 sürelerinde etken olduğunu, R2 ≥ 20*R1 durumunda sürelerin yaklaşık eşit olacağını, devrenin güvenli çalışması açısından R1 direncinin en az 100Ω seçilmesinin tavsiye edildiğini göz ardı etmeyiniz.

osc

Şekil 7.2.b – 555’li kare dalga üretecinin çıkış işareti  (EWB  ortamında)

555 devresi ve en az komponent kullanılarak oluşturulabilecek bir kare dalga üreteç devresi de Şekil7.3’te verilmiştir.

ssssd

Şekil 7.3. En az komponent kullanılan kare dalga üreteç devresi

 

Bu devrenin çıkış kare dalga işaretinin frekansı;

sdad

İle hesaplanır. İşaretin Lojik 0 ve Lojik 1 süreleri biribirine eşittir. Ve bu süreler,

L0 = L1 = 0.69x(R1xC)

Leave a Reply

Your email address will not be published.
Required fields are marked *